Koroner Anjiyografi

Koroner; kalbi besleyen atardamar yani kalbe temiz kanı getiren damardır. Anjiyografi ise damarı görüntüleme anlamına gelir. Koroner anjiyografi, kalp damarlarının görüntülenme işlemidir. Anjiyoda damar içinde herhangi bir darlık ya da tıkanıklık var mı? Var ise ciddi mi değil mi tespit edilir. Sonuca göre ciddi olmayan damar tıkanıklarında ilaç tedavisi, ciddi darlıklarda stent tedavisi ya da by pass (açık kalp ameliyatı tedavisi) kararı alınır. Kalp damarları konusunda en net bilgi veren yöntemdir. Efor testi, ekokardiyografi, sintigrafi (halk arasında ki renkli film) damarlar konusunda direkt bilgi vermez sadece damarlarda darlık olabileceği konusunda bizi öngörüde bulundurur. Bu testlerde damar tıkanıklığı şüphesi olan hastalara koroner anjiyografi yapılır.

Koroner anjiyografi, kalp damarlarını görüntüleyebilmek için kasık damarından (femoral arter) veya el bileğinden (radial arter) girilerek yapılabilir. Giriş yerine lokal anestezi yapılır ve damar içine kılıf yerleştirilir. İşlemler ağrısızdır, damar kılıfından girilen kateter (ince borucuk 1.5-2 mm) ile kalbi besleyen damarlara ulaşılır. Kateter yani ince borular yoluyla kalp damarlarına opak madde (boya) verilerek koroner damarların filmi çekilir. işlem sonrası damar kılıfı çıkarılır ve kanamayı durdurmak için 10-20 dakika kadar baskı uygulanır.

Anjiyografinin riski var mı?

Tıpta uygulanan her tedavinin az da olsa riski vardır. Örneğin; diş çekimi tedavisinde dahi risk vardır. Anjiyonun en önemli riskleri dört binde iki civarında olan ölüm riski ve binde bir kadar olan felç geçirme riskidir, binde beş kadar işlemde kasık yada kolda kanama veya başka damar problemleri olabilir. Anjiyonun riskleri büyük ölçüde, ileri derecede kalp ve damar hastalığı olan insanlarda ortaya çıkar, yani trafikte kaza yapma riskinden daha düşük risk oranı bulunmaktadır.

Koroner anjiyo ne zaman yapılır?

Anjiyonun yapıldığı en önemli durum kalp krizidir, anjiyo tedavisi hayat kurtarıcıdır. Anjiyo tedavisi yok iken kalp krizi ile gelen hastaların büyük bir kısmı hayatını kaybederken bugün anjiyo teknolojisi sayesinde kalp krizi ile hastaneye ulaşan hastalarda bu oran çok düşüktür.
Kalp krizi dışında hastanın, kalp damar hastalığını kuvvetle düşündüren şikayetlerinin varlığında ilave tetkik yapılmaksızın koroner anjiyo yapılabilir. Örneğin; yolda yürürken göğüste baskı sıkışma şiddetli ağrıdan bahseden hastaya efor testi ya da sintigrafi yapılmadan direkt hekim onayında anjiyo yapılabilir. Efor testi, ekokardiyografi ve kalp sintigrafisi tetkikinde, kalp damar hastalığı düşündüren bulgular varlığında koroner anjiyo yapılabilir.

Daralmış veya tıkanmış olan damarları açmak için yapılan işlemlerdir. Koroner anjiyoyu takiben hemen yapılabileceği gibi, böbrek hastalarında ve bazı özel durumlarda bir süre ertelenmesi gerekebilir.
Damarın daralmış bölgesine yerleştirilen damar şeklindeki bir balon burada şişirilir ve biraz bekletilip indirilir, balon indirildiğinde damar açılmış olarak kalır. Balon işlemiyle elde edilen açıklığı devam ettirmek için stent uygulanır. Lokal anestezi ile yapılır. Hasta işlem sırasında uyanık olur ve genellikle ağrı duymaz, balon uygulama yada stent uygulama sırasında birkaç dakika süren hafif bir göğüs ağrısı duyabilir, bu ağrı doktor tarafından durdurulabilir. Balon stent uygulanan hasta, işlem sonrası en az bir gece hastanede kalır.

Balon stent işleminin başarısı ne kadardır?
Stent uygulanan damar ilk bir ayda %1 ihtimalle tam tıkanabilir ki bu bir kalp krizidir. İşlemden sonra 4-6 ay arasında damarda tekrar daralma olabilir. tekrar daralma ihtimali normal stentlerde yaklaşık % 20, ilaç kaplı stentlerde ise yaklaşık % 10 kadardır, tabii ki bu oran stent kalitesine göre de değişebilir. Stent sonrası tekrar daralan damar balon veya stent uygulamaları ile yeniden açılabilir. İlk 6 ayda damar tekrar daralmadı ise bu damarın ömür boyu yeniden daralma ihtimali çok düşüktür (% 3 kadar).

Stent nedir?

Stent, genellikle metalden kafes şeklinde yapılan ve balon ile açılmış olan damarın tekrar daralmasını engellemek için damar içine yerleştirilen, damarın şekline uyumlu cihazlardır.

Normal stent nedir?

Normal stentler, çelik yada krom-kobalt alaşımdan yapılan stentlerdir, 6 ay içinde tekrar daralma ihtimali % 20 kadardır. Damara takıldıktan sonra ilk 1 ay içerisinde üzerileri, damar içi endotel dokusu tarafından canlı hücrelerle kaplanır ve erken tam tıkanma riski ortadan kalkar. Normal stentlerin istenmeyen yanı; ilk 6 ayda tekrar daralma ihtimalinin yüksek olmasıdır (yaklaşık % 20).

İlaçlı stent nedir?

İlaçlı stentler, normal stentlerin ilk 6 aylık tekrar daralma ihtimalini azaltmak amacıyla, çelik yada kobalt stentin üzerine damarın daralmasını engelleyen ilaçlar kaplanmasıyla yapılırlar. İlaçlı stentlerin iyi yanı; ilk 6 aydaki tekrar daralma ihtimalinin normal stentlerin yarısı kadar % 10 kadar olmasıdır. İlaç kaplı stentlerin kötü tarafı ise normal stentlerde ilk 1 ayda % 1 ihtimalle görülen tam tıkanma riskinin ilaç kaplı stentlerde 1 yıla kadar uzamasıdır. İlaç kaplı stent takılan hastalar tam tıkanma riskini azaltan ilaçları 1 yıla kadar kullanmaları gerekir.

Anjiyo öncesi hazırlık nasıl olmalıdır?

1.Alerjiniz olan ilaç var ise doktorunuza bildiriniz.
2.Kullandığınız ilaçların isimlerini ve dozlarını belirten reçetenizi veya prospektüsleri yanınızda getiriniz.
3.En son yapılan kan testinizi, ekg, akciğer grafisi veya kalp için yapılan diğer tetkiklerinizi yanınızda getiriniz.
5.Önceden yapılmış koroner anjiyografi veya balon anjiyoplasti / stent işlemine ait cd/dvd ve raporunuzu doktorunuzla paylaşınız.
6.Bir aile üyesinin yanınızda olması gereklidir.
7.Yanınızda rahat bir kıyafet getiriniz.
8.Değerli eşyalarınızı aile üyenize teslim ediniz, takı takmayınız.
9.Planlı anjiyo işlemlerinde 4 (dört) saatlik açlık gerekmektedir.
10.Anjiyo işleminden bir gün önce ve sonrası opak madde yani anjiyoda kullanılan ilacın böbrekten rahat atılması için bol su içmenize engel bir durum yoksa (diyaliz hastaları ve ileri kalp yetmezliği hastaları gibi) bol su içiniz.

Anjiyo sonrası yapılacaklar nelerdir?

Kateter giriş yerinde birkaç gün siyah ve mor renk görülmesi normaldir. Giriş yeri aynı zamanda biraz şişmiş ve pembe olabilir, giriş yerinde küçük bir yumru (bir fındık büyüklüğünde) olabilir.
İşlem sonrası sabah bu bandaj çıkarılabilir. Eğer çıkartılmadıysa duş alırken bu bandaj çekip çıkarılmalıdır.
Bandaj çıkarıldıktan sonra küçük bir yara bandı yapıştırılabilir.
Sabunlu su ile günde bir kez kateter giriş yerini ovmadan yıkayınız.
Duştan sonra bu bölgeyi temiz ve kuru tutmaya özen gösteriniz.
İşlem kasıktan yapıldıysa rahat giysiler ve iç çamaşırı giyiniz.
Kasıktan anjiyo olduysanız bir hafta kasık bölgenizi koruyunuz. (bağdas kurmak, eğilmek ,ağır yük kaldırmak, ıkınmak gibi durumlardan kaçınınız.)
İşlem sonrası anjiyo bölgesinde ani gelişen şişme şiddetli ağrı, tansiyon düşüklüğü gibi durumlar gelişirse derhal acil servise başvurunuz.
İşlem sonrası anjiyo bölgesinde hafif morarma meydana gelebilir, ciddi bir şişlik sertlik yoksa endişe etmeyin, işlem sonrası hafif morarma meydana gelebilir.

Halk arasında sanal anjiyo olarak bilinir. Yapılan tetkiklerde damar tıkanıklığına dair ciddi bir kanıt olmayan ancak özellikle aile öyküsü bulunan bireylerde klinik şüphe varsa bu yönteme başvurulur. Mesela efor testi, sintigrafi de ciddi damar tıkanıklığı olmadan genellikle ciddi bir anormal bulguya rastlamayabiliriz ama anormal bir bulgu olmaması damarlarda daralma olmadığı anlamına gelmez. Böyle hasta grubunda koroner anjiyo bt büyük kolaylıktır. Hasta hem gereksiz anjiyodan kurtulmuş olur hem de hastanın damarlarında daralma süreci başlamışsa hastaya erken tanı konmasına yardımcı olur. Bazı hasta grubu da vardır sürekli göğüs ağrısı şikayetiyle kardiyoloji polikliniklerine başvuru yapar ancak tetkiklerde durumu açıklayacak bir bulguya rastlanmaz; bu hasta grubunda da durumu netleştirmek için koroner anjiyo bt çekilebilir. Çünkü damar hastalıkları her zaman alışılagelmiş belirti vermeyebilir. Kendi hastalarımdan örnek verecek olursam; polikliniğe gelen bir hastam ısrarla mide şikayeti olduğunu ifade ediyordu; oysa muayenesinde damar tıkanıklığına dair kuşkum vardı ki hastanın efor testi bile normaldi. Koroner anjiyo bt çektirdik ve üç damarda daralma saptandı, By-pass ameliyatı olmuştu.